โพแทสเซียม ไซยาไนด์’ สารพิษอันตรายที่วิชาเคมีไทยไม่เคยสอน แต่โคนันสอนนะ

ไซยาไนด์ (Cyanide) สารพิษอันตรายควรระวัง

ไซยาไนด์ (Cyanide) เป็นสารเคมีที่มีความเป็นพิษสูง สารนี้อยู่ในหลายรูปแบบ ทั้งในรูปของแข็ง ของเหลว แก๊ส เช่น Hydrogen Cyanide, Potassium Cyanide, Sodium Cyanide โดยมีการนำไซยาไนด์มาใช้ในอุตสาหกรรมต่าง ๆ เช่น การสกัดแร่ ผลิตกระดาษ พลาสติก หนังเทียม นอกจากนี้ ไซยาไนด์ยังพบในพืชบางชนิด เช่น มันสำปะหลังดิบ หน่อไม้สด และถั่วบางชนิด สารนี้หากมีการปนเปื้อนเข้าสู่ร่างกาย จะเข้าไปยับยั้งการทำงานของเซลล์ จนอาจเป็นอันตรายถึงชีวิตได้

ไซยาไนด์กลายเป็นสารพิษที่ถูกพูดถึงแบบชั่วข้ามคืน และถ้าจะว่ากันตามตรง วิชาเคมีในบทเรียนไทยอาจจะเคยพูดถึงสารประเภทนี้อยู่บ้าง ครั้งหรือสองครั้ง ทว่าคล้ายจะไม่ได้เน้นย้ำถึงอันตรายที่อาจเกิดจากคุณสมบัติของมันมากนัก อย่างไรก็ดี เด็กไทยส่วนใหญ่คงมีโอกาสได้รู้จักไซยาไนด์ผ่านมังงะสุดฮิตอย่าง ยอดนักสืบจิ๋วโคนัน

สรุปความรู้เกี่ยวกับโพแทสเซียม ไซยาไนด์จากโคนัน

1. เป็นสารที่ละลายในน้ำเย็นได้ยาก
2. ใช้กำจัดสนิทบนโลหะหรือทองแดงได้
3. ผู้ที่ตายจากไซยาไนด์จะตายเพราะกระบวนการส่งผ่านอิเล็กตรอนในเซลล์ถูกทำลาย ทำให้เซลล์ไม่สามารถรับออกซิเจนจากกระแสเลือดได้ (การ์ตูนอะไร อธิบายละเอียดเวอร์!)
4. ริมฝีปากและปลายเล็บของผู้ตายจะเปลี่ยนเป็นสีชมพูม่วง
5. มีกลิ่นอัลมอนด์อ่อนๆ ที่เกิดจากการทำปฏิกิริยาระหว่างไซยาไนด์กับกรดในกระเพาะ

ข้อมูลเพิ่มเติมที่ควรรู้

1. โพแทสเซียม ไซยาไนด์มีลักษณะเป็นผลึกสีขาว ละลายน้ำแล้วไม่มีสี
2. สามารถใช้ประโยชน์ในการทำความสะอาดโลหะ สกัดแร่ทอง ผลิตสีย้อม ฯลฯ
3. มีพิษสูง ปริมาณเพียง 0.2 กรัมต่อน้ำหนักตัว 1 กิโลกรัมก็ทำให้เสียชีวิตได้
4. ไซยาไนด์มีหลายประเภท แต่ที่ถูกพูดถึงบ่อยคือโพแทสเซียม ไซยาไนด์และไฮโดรเจน ไซยาไนด์ ซึ่งประเภทหลังเคยถูกใช้เป็นอาวุธสังหารหมู่ชาวยิวในสงครามโลกครั้งที่ 2 มาแล้ว
5. หากสัมผัสในปริมาณมากจะทำให้การหายใจติดขัด เลือดไหลเวียนผิดปกติ ชัก สมองบวม หมดสติ หัวใจหยุดเต้น และผิวหนังกลายเป็นสีม่วง
6. หากสัมผัสในปริมาณน้อยจะมีอาการปวดศีรษะ ง่วงซึม คลื่นไส้ อาเจียน และมีผื่นแดง

หากสัมผัสกับไซยาไนด์ เราจะรับมืออย่างไรได้บ้าง?

หลักสำคัญคือต้องรีบลดปริมาณการสัมผัสสารให้ได้มากที่สุด 

• หากสัมผัสผ่านการสูดดม ควรรีบออกจากพื้นที่ทันที แต่ถ้าไม่สามารถออกได้ให้ก้มตัวต่ำ หากมีกรณีหยุดหายใจให้ทำการ CPR เพื่อปฐมพยาบาล ห้ามใช้วิธีผายปอดโดยเด็ดขาด
• หากสัมผัสกับร่างกาย ต้องเร่งถอดเสื้อผ้าที่ปนเปื้อนออก โดยใช้กรรไกรตัดผ้าให้เป็นชิ้นๆ เพื่อไม่ให้เนื้อผ้าไปสัมผัสกับอวัยวะส่วนอื่นเพิ่มเติม โดยเฉพาะอย่างยิ่งใบหน้า จากนั้นต้องทำความสะอาดร่างกายด้วยน้ำและสบู่เพื่อลดปริมาณสารพิษ ก่อนนำส่งโรงพยาบาล
• หากรับประทานต้องรีบล้างท้องทันที

แต่ทั้งนี้ทั้งนั้น จุดประสงค์ของเรื่องราวนักสืบล้วนเป็นไปเพื่อสร้างความบันเทิงและให้ความรู้แก่ผู้อ่าน การนำวิธีการในวรรณกรรมไปทำร้ายเพื่อนมนุษย์ถือเป็นสิ่งที่ย่ำแย่ที่สุดซึ่งไม่สามารถให้อภัย และใครก็ตามที่ลงมือจำเป็นอย่างยิ่งที่จะต้องถูกลงโทษตามกฎหมาย เพื่อคืนความยุติธรรมให้กับผู้ตาย ตลอดจนคนรอบข้างที่ต้องใช้ชีวิตอยู่ต่อไป

บทความจาก https://thematter.co/quick-bite/learn-potassium-cyanide-from-conan/202168

อ้างอิงข้อมูลเพิ่มเติม

ncbi.nlm.nih.gov.

mnfda.fda.moph.go.th

hd.co.th

trueid.net